• İkinci 3 Aylık Dönem

    İkinci üç aylık dönem gebeliğin 13. haftası ile 27. haftası arasındaki dönemdir. “Altın dönem‘‘ olarak da adlandırılan bu dönemde gebeliğin başlangıcındaki yan etkiler azalmış buna karşın son üç aydaki rahatsızlıklar ise henüz başlamamıştır. Bu dönemde bulantınız azalmıştır, uykularınız düzelmiştir ve enerjiniz yerine gelmiştir. Ayrıca, bu dönemde bebeğiniz size gerçek gibi gelmeye başlamıştır. 12 haftalıkken doktorunuz bebeğin kalp atışlarını duyabilir ve 16-20. haftalar arasında bebeğin ilk hareketlerini hissedebilirsiniz. 4-5. aylarda artık karnınız yavaş yavaş belirmeye başlamıştır. Gardrobunuzu değiştirmenin, gelen bebeğiniz için evde planlar yapmanın zamanı gelmiştir. İkinci üç aylık dönem bu kadar problemsiz bir dönem değildir. Yeni belirtiler bu dönemde de sık görülür. Hangi belirtilerin normal olduğunu okudukça göreceksiniz.
    A) FİZİKSEL DEĞİŞİKLİKLER
    1. Ağrılar ve Yanmalar
    İkinci üç aylık dönemde uterusun genişliğinde hızlı artışı fark edeceksiniz. 27. haftanın sonunda bebek 12 haftalıktakinden 4 kat daha büyük olacaktır. Uterus büyürken, vücudunuzun içinde o bölümde olan diğer organlar normal yerlerinden birazcık uzaklaşacaklardır. Bu nedenle bu organları tutan kas ve liflerde aşırı gerilme olacaktır. Bütün bu büyüme ve gerilme anne adayını rahatsız edebilir. Bu dönemde görülen ağrı ve yanmaların esas nedeni uterusun ağırlığı ve genişliğindeki artış ve gebelik hormonlarıdır.
    a. Sırt Ağrısı
    Sebebi Nedir?
    Gebelik sırasında kalça bölgenizdeki kemiklerin arasındaki eklemler yumuşayıp gevşerler. Bunlar doğum sırasında bebeğin bu bölgeden geçebilmesi için bir hazırlıktır. Bu dönemde, uterusunuzun ağırlığı artar ve ağırlık merkezinin yeri değişir. Bunun sonucu olarak zamanla ve belki hiç farkında olmadan, vücut şekliniz değişir. Ağırlık merkezindeki değişiklikleri kompanse etmek için yapılan bu değişiklikler de sırt ağrılarına neden olur. Sırt ağrısına neden olan bir başka faktör ise karın bölgesindeki kasların hafif de olsa ayrılmasıdır.
    Ne Yapabilirim ?
    Sırt ağrısını azaltmak için; oturmanıza, kalkmanıza ve yürümenize dikkat etmelisiniz.
    Doğru duruş egzersizleri yapın, omuzlarınız geride durun.
    Uzun süre ayakta kalacaksanız, bir ayağınızı yerden fazla yüksekte olmayan iskemleye dayayın.
    Bacaklarınız hafif yukarıda oturun ve bacak bacak üzerine atmayın.
    Ağırlığı doğru kaldırın. Dizlerinizin üzerine oturun ve ağırlığı beliniz dik olacak şekilde kalçanızı (sırtınızı değil) yukarı kaldırarak alın.
    Ani yakalama hareketleri yapmayın veya kolunuzu aniden başınızın üzerine kaldırmayın.
    Yatarken veya dinlenirken dizleriniz ve kalçalarınız kıvrılı şekilde, bir tarafa bakacak şekilde yatın. Dizlerinizin arasına ve karnınızın altına minder yerleştirin. Bu pozisyon alt sırt bölgesindeki basıncı ortadan kaldıracaktır.
    Karın bölgenizdeki kasları güçlendirmek için yapılan egzersizler sırt ağrısının azalmasına yardımcı olacaktır.
    b. Karın Ağrıları
    Sebebi Nedir?
    İkinci dönemde alt karın bölgesindeki ağrıların nedeni, genişleyen uterusun çevresindeki kasların ve liflerin gerilmesidir. Bu nedenle karın bölgesindeki ağrı bebeğiniz ve sizin için bir tehdit oluşturmasa da, bu ağrıyı doktorunuza söyleyin çünkü bu ağrının nedeni uterus dışına yerleşmiş gebelik veya erken doğum başlangıcı olabilir.
    Daha önceden karın bölgesine uygulanan bir ameliyat geçirmişseniz ağrının nedeni buradaki yapışıklıkların gerilmesi olabilir. Gebelik sırasında bazen apendiks iltihabı veya safra kesesi taşları ağrısı farklı yerlerde oluşur. Bu ağrının farklı yerde oluşmasının nedeni büyüyen uterusun diğer organları bulundukları yerden başka tarafa itmesidir.
    Ne Yapabilirim ?
    Karın ağrısı çok şiddetli ise, oturma veya yatma rahatlatabilir.
    Dinlenme egzersizleri ve sıcak banyo rahatlatabilir. Ağrı sürekli ise doktorunuzu arayın.
    c. Bacak Krampları
    Sebebi Nedir?
    Bacaklarda kramplar 3. aydan sonra sık görülür. Genellikle geceleri oluşur ve bazen uyandıracak kadar şiddetlidir. Bacak kramplarının gerçek nedeni belli değildir. Fakat kalsiyum alımındaki yetersizlik, yorgunluk veya sinirler üzerine uterusun yaptığı basınç ağrıya neden olabilir.
    Ne Yapabilirim ?
    Bacak krampları sizi çok rahatsız ederse, kalça kaslarınızı gerici egzersizler yapın.
    Uzun süre oturmaktan veya uzun süre yürümekten kaçının.
    Eğer kramp girerse, dizinizi gererek ayağınızı hafifçe yukarı kaldırın.
    O bölgeye sıcak uygulamalar rahatlatıcı olabilir.
    d. Mide Yanmaları
    Sebebi Nedir?
    Mide yanmasının nedeni, mide içeriğinin yemek borusuna doğru geri kaçmasından oluşur. Bu meydana geldiğinde, mide asitleri yemek borusunu tahriş eder.
    Gebelikte mide yanmasına sebep olan birçok durum vardır. En önemli nedeni, büyüyen uterusun yukarı doğru mideyi sıkıştırmasıdır. Diğer bir neden, sindirim sistemimizin çalışmasının hormonların etkisi altında yavaşlamasıdır. Yemek borusunda dalga şeklinde hareketlerle ilerleyen yiyeceklerin gidişi gebelik sırasında yavaşlamaktadır. Midenizin boşalması gecikmekte ve yiyecekler sindirim siteminden daha yavaş boşalmaktadır. Bu genel yavaşlama şu nedenle oluşur: yiyecekler emilirken daha uzun süre geçecek ve bu şekilde bebeğe daha fazla besin ulaşacaktır. Fakat, bu durum hazımsızlık ve şişkinliğe yol açar.
    Ne Yapabilirim?
    Bulantı ve kusmayı önlemek için ilk üç ayda yaptığınız şeyler mide yanmanızı da önleyecektir. Örneğin, sık ve küçük öğünlerde yemek yiyin ve midenizi doldurmayın.
    Mide yanmanızı artıran hareketler ve pozisyonlardan kaçının (ani öne eğilmeler vs.).
    Bir şeyi kaldırırken dizlerinizin üstüne çökün.
    Sırtüstü yatmaktan kaçının ve kendinizi minderlerle destekleyin.
    Mide yanmanız çok fazla ise doktorunuz size antiasid yazabilir, fakat doktorunuza danışmadan antiasid almayınız. Çünkü, bazı antiasidler vücutta su tutarlar.
    Yağlı ve baharatlı gıdalardan ve özellikle kızartma türü yiyeceklerden uzak durun. Fazla miktarda çay, kahve ve çikolatadan sakının.
    2. Cilt Değişiklikleri
    Cilt Kararması
    Sebebi Nedir?
    Gebelik sırasında vücudunuzda görev yapan hormonlar cildinizde belirli değişikliklere neden olur. Bunlardan sen sık görüleni, kadınların yaklaşık %90‘ında karşılaşılan cilt kararmasıdır. Bu belirti, esmer kadınlarda daha belirgindir. Gerçek nedeni belli değildir fakat artmış östrojen düzeyleri bununla ilişkili olabilir.
    Gebelik sırasında cilt kararması; göğüs uçları, kasık bölgesi ve göbek çevresinde belirgindir ayrıca koltuk altları ve kalçanın iç tarafında da belirebilir. Bazı gebelerde ayrıca yüzde de hafif cilt kararması oluşabilir.
    Ne Yapabilirim?
    Gebelik sırasında cilt kararması güneş ışığı veya diğer ultraviole ışıklarla daha da kötüleşebilir. Bu durumda fazla güneşe maruz kalmayın. Dışarıda olduğunuz zaman vücudunuzu en az 15 koruma faktörlü bir güneş kremi ile koruyun. Hava güneşli de olsa, bulutlu da olsa her zaman zararlı güneş ışınlarının vücudunuza gelebileceğini unutmayın! Cilt kararması doğumdan sonra her zaman kaybolur.
    Diğer Cilt Değişiklikleri
    Aşağıda yazılı olanlar doğumdan sonra sıklıkla kaybolan cilt değişiklikleridir.
    Gebelik sırasında görülen avuç içi kızarıklığı ile avuç içi ve ayak tabanı kaşıntısı nemlendirici kremler kullanılarak azaltılabilir.
    Benlerin sayısı çok artabilir, fakat gebelik sırasında oluşanlar cilt kanserinde oluşanların tipinde değildir (emin olmak için doktorunuza gösteriniz).
    Tırnaklar kırılgan ve yumuşak olabilir. Oje kullanmak bu durumu daha da kötüleştirebilir. Ellerinizi olduğu gibi tırnaklarınızı da losyonla nemlendirin ve deterjanla çalışırken kesinlikle eldiven giyin.
    3. Kabızlık
    Sebebi Nedir?
    Kabızlık, gebelikte görülen en sık ve en rahatsız verici durumlardan biridir. Kabızlığın nedeni sindirim sisteminin genel olarak yavaşlaması ve büyüyen uterusun alt bağırsaklara yaptığı baskıdır. Kabızlık ayrıca gebeliğin son dönemlerinde hemoroid (basur) oluşumunu artırır.
    Ne Yapabilirim ?
    Bu problemle baş etmenin en önemli yolu diyetinizi düzenlemektir.
    Liften zengin yiyecekler ve fazla sıvı alma kabızlığı önler veya hafifletirler. Her türlü çiğ sebze, meyve ve her türlü et yemeği yiyebilirsiniz.
    Meyve ve sebzeler ihtiyacınız olan lifi almanızı sağlar.
    Meyve suları da kabızlığı azaltırlar. Kuru kayısı, kuru erik, kuru incir kompostoları içebilirsiniz.
    Sabah kahvaltınızdan önce bir bardak şekerli ılık su (bir çay kaşığı yağ ilave edilmiş su) içiniz.
    Yaptığınız egzersizi artırmanız da bu probleme çözüm olabilir.
    Günlük yürüyüşlerinizi biraz artırmanız etkili olabilir.
    Bu dönemde de doktorunuza danışmadan müshil ya da benzeri etkili ilaçlar almayınız .
    4. Anemi (Kansızlık)
    Bebeğin gebelik sırasında artan ihtiyaçları vücudunuzun demir gereksinimini fazlalaştırır. Demir, alyuvarların yapımında rol oynayan çok önemli bir elementtir. Gebelik öncesinde günlük demir ihtiyacınız 15 mg kadarken şimdi bunun 2 katına ihtiyacınız vardır: 30 mg diğer kadınlar gibi gebelik sırasında bu kadar fazla demiri temin edecek yeterli demir deponuz yoktur ve artmış demir ihtiyacınızı besinlerden aldığınız demir ile karşılaşmanız da mümkün değildir.
    Sebebi Nedir?
    Gebelik sırasında kan hacminiz yaklaşık %45 oranında artar. Vücudunuzda yeterince demir yoksa artmış alyuvar üretimindeki ihtiyacı karşılayamaz ve bunun sonucunda anemi gelişir. Gebe kadınlarda anemi, yorgunluk ve strese yol açar ve annenin hastalıklara daha çabuk yakalanmasına neden olur.
    Aneminin Belirtileri:
    Yorgunluk ve güçsüzlük,
    Solukluk,
    Nefesten kesilme,
    Çarpıntı,
    Sersemlik, baş dönmesi.
    Ne Yapabilirim ?
    Aneminin tek tedavisi demir almaktır. Bu yüzden gebeliğin 2. döneminden itibaren muhakkak her gebe ilave olarak demir almalıdır.
    5. Kilo Artışı
    Bu ikinci üç aylık dönemde ne kadar kilo alırsınız? Kilo artışı biraz da gebelikten önceki ağırlığınıza bağlıdır fakat ilk üç aydan sonra haftada 400-500 gram almanız normaldir.
    Gebeliğin 26. haftasında bebeğin boyu yaklaşık 23 cm ve ağırlığı 670 gramdır. 28 haftalıkken bebek gözlerini açar-kapar ve düzenli aralarla uyur-uyanır. Bu dönemde boyu 25 cm ve ağırlığı 900 gramdır.
    Bebeğinizin hereketlerini hissetmeye başlamanızdan itibaren, bebeğiniz de sizi duyabilmeye başlamaktadır. İşitme en iyi 24. haftada başlamaktadır. Bu dönemde bebeğiniz dışardan gelen seslere cevap verir. Şimdi bebeğiniz sizin sesinizi duymaktadır. Ve doğumdan sonra sizi tanıması muhtemeldir. Rahmin içindeki ortam çok sessizdir fakat bebeğiniz kalbinizin atışlarını, damarlar içindeki kanın akışını ve midenizin seslerini duymaktadır.
    Bebeğin diğer duyu organları da bu dönemde gelişmektedir. 16. haftadan başlayarak bebeğiniz ışığa hassas duruma gelmektedir ve 29. haftada gözünü açarak parlak ve sürekli yanan ışığın kaynağını bulmaya çalışır.
    B) BEBEKLE İLGİLİ ÖNEMLİ NOKTALAR
    Bebeğin Hareketlerini Hissetmek
    Bebeğin hareketlerini yaklaşık 20. haftada hissedersiniz. Bu dönemde hareketler biraz düzensizdir. Daha sonra yavaş yavaş düzenli hale gelir. En aktif olduğu zaman 27. ve 32. haftalardır. Bebeğinizin hareketleri arttığında, gebeliğiniz sizin gözünüze daha gerçekmiş gibi gelecektir. İlk 3 aylık dönemde gebeliği size hatırlatan bulantı veya diğer belirtilerdir. Fakat bu dönemde çok daha hoş bir duygu gebeliği size hatırlatmaktadır: Bebeğin hareketleri. Zaman geçtikçe eşiniz de karnınızın üstünde bebeğin hareketlerini hisseder.
    C) SIK GÖRÜLEN BELİRTİLER
    1. Vajinal Akıntı ve Enfeksiyonlar
    Birçok kadın bu dönemde ilk döneme göre gebeliğin seyrini daha kolay ve daha rahat hissetmesine rağmen, bu dönem yeni fiziksel yan etki ve diğer belirtileri de beraberinde getirir. Potansiyel problemleri tanımlamak ve ne zaman doktorunuza danışacağınızı bilmek ilk dönemde olduğu gibi çok önemlidir.
    Sebebi Nedir?
    Birçok kadının gebelik sırasında vajinal akıntıları artmaktadır. Bunun sebebi üreme organlarındaki bezlerden salgılanan hormonların etkisiyle mukus üretiminin artmasıdır. Gebe kadında görülen normal vajinal akıntı, beyaz renktedir, ince kıvamlıdır ve hafif bir kokusu vardır. Yüksek asit ortamı sayesinde potansiyel olarak zararlı bakterilerin üremesine izin vermez. Normalde vajinada denge halinde birçok organizma yaşamaktadır. Bu denge; stres, hastalık, vajinaya tatbik edilen duş, antibiyotik gibi ilaçlar veya gebelik hormonları ile bozulduğunda, bir organizma diğerlerinden daha hızlı çoğalır ve vajinal enfeksiyona neden olur.
    Yeşil ve sarı renkte çoğu kez kokulu bir akıntınız varsa, kasık bölgeniz kızarmış ve kaşınıyorsa vajina enfeksiyonuna yakalanmışsınız demektir. Bu gebelik sırasında hormon değişiklikleri nedeniyle sık görülür.
    Ne Yapabilirim ?
    Vajina ve kasık bölgenizi mümkün olduğunca temiz ve kuru tutun. Vajinanın içini sabunla yıkamak oradaki asit dengesini bozacağından mantar enfeksiyonu riskini artırır.
    Rahat, bol giysiler giyin ve sentetik giysiler giymekten kaçının.
    Pamuklu iç çamaşırlarını tercih edin.
    Vajina enfeksiyonuna yakalanırsanız, doktorunuza eşinizin de tedavi olup olamayacağını sorun.
    2. Aşerme
    Birçok kadının gebelik sırasında belirli yiyeceklere karşı çok fazla istekleri olur. Özellikle ilk üç ayda, gebelikteki hormon değişikliklerine bağlı olarak iştahınızda değişiklikler olmuştur. 2. dönemde hala bazı yiyeceklerin tadını beğenmeme veya bazı yiyecekleri aşerme devam eder. Sağlıklı yiyecekler yemeye devam ettiğiniz sürece bu değişikliklerin pek bir önemi yoktur. Nadiren, bazı kadınların gebelikleri sırasında yiyecek olmayan maddelere karşı aşermeleri olur. Bunlar zararsız olanlardan, çok zararlı olanlara doğru değişir.
    Kil,
    Çamaşır kolası,
    Kabartma tozu,
    Buz.
    Bu olağandışı duruma‚ “pika‘‘ adı verilir. Bunun nedeni belli değildir. Bunun sonucunda bazen demir eksikliği gelişebilir. Bu gibi şeyleri yeme çoğunlukla zararlı olmayabilir, fakat bazı maddeler sindirim sistemi problemlerine yol açabilir. Kil, parazit içerebilir. Yiyecek olmayan bir maddeyi aşeriyorsanız, doktorunuza bildiriniz.